Pniarek brzozowy
Fomitopsis betulina
Rozdział w książce „Grzyby lecznicze”
Apteka Ötziego sprzed 5300 lat
Rośnie wyłącznie na brzozach. Młode owocniki mają miękki, biały miąższ podobny do waty, który z wiekiem twardnieje i staje się korkowaty.
W 1991 roku na alpejskim lodowcu odkryto ciało człowieka sprzed około 5300 lat, nazwanego Ötzim. Miał przy sobie pniarka brzozowego, co czyni go jednym z najstarszych udokumentowanych grzybów leczniczych w historii.
prof. Bożena Muszyńska Atlas grzybów leczniczychTab. X Pniarek brzozowy Fomitopsis betulina
- a owocnik na pniu brzozy
- b spód owocnika z porami
- c przekrój owocnika
- d zarodniki w powiększeniu
Karta gatunku
- Nazwy
- pniarek brzozowy, dawniej białoporek brzozowyw polskim piśmiennictwie także huba brzozowa, żagiew brzozowa, porek brzozowy, guz brzozowy
- Nazwa łacińska
- Fomitopsis betulina (Bull.) B.K. Cui, M.L. Han & Y.C. Daidawniej Piptoporus betulinus; obecna nazwa obowiązuje od 2021 roku
- Rodzina
- pniarkowate (Fomitopsidaceae)
- Wygląd
- Owocnik jednoroczny, półkolisty lub nerkowaty, do 30 cm, przyrośnięty do pnia zwężoną częścią jak krótkim, grubym trzonem. Wierzch beżowobrązowy, z matową, pękającą i złuszczającą się skórką. Spód porowaty, biały, z wiekiem żółknie. Po wysuszeniu bardzo lekki.
- Gdzie rośnie
- Pospolity w Europie, w lasach i parkach, często dość wysoko na pniach. Owocniki zbiera się głównie od sierpnia do listopada.Młode, miękkie owocniki pojawiają się latem i mogą przetrwać na drzewie zimę.
- Na czym
- Wyłącznie na brzozach, także na drewnie brzozowym, np. na płotach. Wnika do drzewa przez rany i sęki, a w osłabionym drzewie wywołuje brunatną zgniliznę drewna.
- Główne związki
- kwasy poliporenowe A, B i C (występują wyłącznie w tym gatunku)
- piptoporan (glukan) i trehaloza
- ergosterol i inne sterole
- piptamina (naturalny antybiotyk)
- związki indolowe (m.in. 5‑HTP)
- kwasy tłuszczowe i tokoferole
- Kierunki działania z badań
- przeciwnowotworowe (badania laboratoryjne i na zwierzętach)
- przeciwzapalne
- przeciwwirusowe i wsparcie odporności
- przeciwbakteryjne i przeciwpasożytnicze
- ochrona żołądka i wątroby
- Jak się go stosuje
- Jest gorzki i cierpki, więc nie ma zastosowania w kuchni. Stosuje się ekstrakty, odwary i zmielone owocniki. Dawniej świeże owocniki służyły jako opatrunki na rany, a napar stosowano przy dolegliwościach żołądka i jelit oraz przeciw owsikom i włosogłówce.
Apteczka człowieka lodu w świetle badań
Na podstawie rozdziału o pniarku brzozowym w książce „Grzyby lecznicze”.
Ötzi chorował na miażdżycę, wrzody żołądka, zapalenie stawów i choroby pasożytnicze. Rozdział pokazuje, że w badaniach pniarek działał korzystnie właśnie na takie dolegliwości. Najlepiej opisane są kwasy poliporenowe, występujące tylko w tym gatunku: hamowały wzrost komórek nowotworowych i ograniczały stan zapalny. Te wyniki pochodzą z laboratorium i z badań na zwierzętach.
- Badania z udziałem ludziW rozdziale nie ma jeszcze badań z udziałem ludzi.
- Laboratorium i zwierzętahamowanie wzrostu komórek kilku typów nowotworów, cofanie się guzów u psów, mniejszy obrzęk zapalny u myszy, ochrona myszy przed zakażeniem wirusowym
- Kierunek badańpiptamina jako naturalny antybiotyk w czasach rosnącej oporności bakterii
Ostrzałka z brzozowego pnia
W XIX wieku pniarkiem ostrzono maszynki do golenia, bo ma chropowatą powierzchnię. Dawniej ze spalonych owocników pozyskiwano też węgiel leczniczy.
Pszczelarze dymem ze spalanych owocników uspokajali pszczoły i odkażali ule.
Cały rozdział o pniarku brzozowym znajdziesz w książce
Ta strona to skrót. Rozdział w książce opisuje pniarka w pięciu częściach:
- Profil grzyba. Jak go rozpoznać, dlaczego rośnie tylko na brzozach i jak stosowano go od Ötziego po ojca Klimuszkę.
- Najważniejsze składniki. Kwasy poliporenowe, piptoporan, ergosterol, piptamina, związki indolowe, kwasy tłuszczowe i witaminy.
- Właściwości prozdrowotne. Działanie przeciwnowotworowe, przeciwzapalne, przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne oraz ochrona przewodu pokarmowego w świetle badań.
- Zastosowanie praktyczne. Kiedy po niego sięgać, w jakiej formie i w jakiej ilości, jak go zbierać i suszyć.
- Bezpieczeństwo. Przeciwwskazania, możliwe skutki uboczne i interakcje z lekami.
Pięć grzybów na co dzień opisuje też bezpłatny przewodnik.
Sąsiednie tablice
- ← Poprzednia tablica
Atlas grzybówTab. IXWrośniak różnobarwnyTrametes versicolorturkey tailstrona gatunku - Następna tablica →
Atlas grzybówTab. XIŻółciak siarkowyLaetiporus sulphureusstrona gatunku
Treści na tej stronie mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji medycznej. Jeśli jesteś w trakcie leczenia, skonsultuj suplementację z lekarzem.