Tablica VI · Atlas 13 grzybów

Boczniak ostrygowaty

Pleurotus ostreatus

Rozdział w książce „Grzyby lecznicze”

Apteka dostępna w uprawach, w mieście i w lesie

Grzyb o nietypowym sposobie życia: rozkłada drewno, a przy tym poluje na nicienie i larwy owadów. Jego owocniki rzeczywiście przypominają kolonie ostryg.

Łączy wartości odżywcze z działaniem leczniczym. Zawiera naturalną lowastatynę, związek obniżający cholesterol, i pleuran, który wpływa na odporność.

Rycina boczniaka ostrygowatego: kępa szarych owocników na martwym pniu, pojedynczy owocnik od spodu ze zbiegającymi blaszkami, przekrój owocnika oraz zarodniki w powiększeniu
Atlas grzybów leczniczych
prof. Bożena Muszyńska
Atlas grzybów leczniczychTab. VI Boczniak ostrygowaty Pleurotus ostreatus
  • a kępa owocników na drewnie
  • b owocnik od spodu, zbiegające blaszki
  • c przekrój owocnika
  • d zarodniki w powiększeniu
Z rozdziału książki

Karta gatunku

Nazwy
boczniak ostrygowatypolską nazwę nadał mu leśnik Henryk Orłoś; w dawnej literaturze bedłka ostrygowata, bocznotrzonowiec ostrygokształtny, przyuszek ostrygowaty
Nazwa łacińska
Pleurotus ostreatus (Jacq.) P. Kumm.opisany w 1774 roku przez Nikolausa Josepha von Jacquina, obecną nazwę nadał mu Paul Kummer w 1871 roku
Rodzina
boczniakowate (Pleurotaceae)
Wygląd
Kapelusz o średnicy 4–15 cm, w kolorze od różowego przez szary do ciemnobrązowego. Blaszki zbiegają po trzonie. Pachnie słodko-gorzko, jak anyż albo migdały.
Gdzie rośnie
Pochodzi z Chin, dziś rośnie niemal na całym świecie poza strefą arktyczną. W Polsce pospolity, owocniki głównie od października do listopada.Znosi chłód, ale potrzebuje dużo światła. Przy słabym oświetleniu nie wytwarza owocników albo są bardzo małe.
Na czym
Na martwym drewnie i konarach żywych drzew, szczególnie grabu, buka, wierzby, topoli, brzozy i orzecha włoskiego. Może też pasożytować na osłabionych drzewach. W uprawie rośnie na słomie.
Główne związki
  • lowastatyna (najwięcej w blaszkach dojrzałych owocników)
  • pleuran (β-glukan)
  • ergotioneina
  • kwasy fenolowe i flawonoidy
  • białko z kompletem aminokwasów
  • biopierwiastki (m.in. cynk, selen, magnez)
Kierunki działania z badań
  • poziom cukru we krwi
  • ciśnienie krwi
  • cholesterol i miażdżyca (badania na zwierzętach)
  • przeciwnowotworowe (badania laboratoryjne i na zwierzętach)
  • przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne (badania laboratoryjne)
  • kości i profilaktyka osteoporozy
Uprawa
Metody uprawy opracowano w Niemczech podczas I wojny światowej. W Polsce obok pieczarki to najważniejszy grzyb uprawny.
Co wiadomo z badań

Grzyb z kuchni w badaniach nad cukrzycą

Na podstawie rozdziału o boczniaku ostrygowatym w książce „Grzyby lecznicze”.

Rozdział opisuje boczniaka przede wszystkim jako wsparcie przy zaburzeniach metabolicznych. Zawiera naturalną lowastatynę, ten sam związek, który zatwierdzono jako lek obniżający cholesterol, oraz pleuran pobudzający komórki odporności. Wpływ na cukier, ciśnienie i kości badano z udziałem ludzi. Działanie na cholesterol i na nowotwory pokazano dotąd w laboratorium i na zwierzętach.

  • Badania z udziałem ludziu 27 chorych na cukrzycę i nadciśnienie po trzech miesiącach przyjmowania zmielonych owocników spadło ciśnienie i glukoza na czczo, poprawił się wskaźnik HbA1c; u zdrowych osób niższa glukoza na czczo; u ochotników pijących odwary z owocników korzystne zmiany w badaniu krwi, które rozdział wiąże z gęstością kości
  • Laboratorium i zwierzętaniższa glukoza u myszy z cukrzycą, niższy cholesterol u szczurów i królików, mniejsze guzy u gryzoni po podaniu polisacharydów i pleuranu, działanie przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze
  • Kierunek badańnowe zastosowania w onkologii i neurologii, kosmetyki z pleuranem, żywność wzbogacana ekstraktami z boczniaka
Ciekawostka z rozdziału

Grzyb, który poluje

Strzępki grzybni boczniaka wydzielają substancję, która paraliżuje nicienie żyjące w drewnie. Potem grzybnia wrasta w unieruchomione nicienie i je trawi.

Tak boczniak zdobywa azot, którego w drewnie brakuje. Trującej dla nicieni substancji nie ma w owocnikach, wytwarza ją tylko grzybnia.

Książka „Grzyby lecznicze”

Cały rozdział o boczniaku ostrygowatym znajdziesz w książce

Ta strona to skrót. Rozdział w książce opisuje boczniaka w pięciu częściach:

  1. Profil grzyba. Jak go rozpoznać, gdzie rośnie, jak poluje na nicienie i jak zaczęto go uprawiać.
  2. Najważniejsze składniki. Białko, lowastatyna, pleuran, ergotioneina, związki fenolowe i biopierwiastki.
  3. Właściwości prozdrowotne. Cukier, serce, nowotwory, wirusy i bakterie, ochrona przed utlenianiem i kości w świetle badań.
  4. Zastosowanie praktyczne. Kiedy po niego sięgać, w jakiej formie i w jakiej ilości, także w kuchni.
  5. Bezpieczeństwo. Przeciwwskazania, wybór dobrych produktów i pięć pokrewnych boczniaków dostępnych w Polsce.
Przeczytaj rozdział w książce Książka w wersji elektronicznej, PDF i EPUB.

Pięć grzybów na co dzień opisuje też bezpłatny przewodnik.

Atlas grzybów leczniczych

Sąsiednie tablice

Cały atlas

Treści na tej stronie mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji medycznej. Jeśli jesteś w trakcie leczenia, skonsultuj suplementację z lekarzem.