Twardnik japoński
Lentinula edodes
Rozdział w książce „Grzyby lecznicze”
Japoński grzyb wiecznego życia
W krajach Dalekiego Wschodu przez ponad tysiąc lat nazywano go „eliksirem życia”. Rośnie na martwym drewnie drzew liściastych, a dziś uprawia się go na wszystkich kontynentach.
Zawiera lentinan, jeden z najlepiej przebadanych związków regulujących odporność. W Japonii oficjalnie zatwierdzono go jako lek przeciwnowotworowy.
prof. Bożena Muszyńska Atlas grzybów leczniczychTab. I Twardnik japoński Lentinula edodes
- a owocnik, kapelusz z białymi łuskami
- b blaszki i trzon z pierścieniem
- c przekrój owocnika
- d zarodniki w powiększeniu
Karta gatunku
- Nazwy
- twardnik japońskipo japońsku shiitake, od nazwy drzewa shii i słowa take, czyli grzyb; w Chinach xianggu, czyli „grzyb aromatyczny”, dongu, czyli „grzyb zimowy”, i hulagu, czyli „grzyb kwiat”
- Nazwa łacińska
- Lentinula edodes (Berk.) Pegler
- Rodzina
- kielichowcowate (Omphalotaceae)
- Wygląd
- Kapelusz o średnicy 5–25 cm, najpierw wypukły, później płaski, brązowy, z białymi łuskami. Blaszki białe, z wiekiem kremowe. Trzon centralny, brązowy, często z pierścieniem. Miąższ pachnie grzybowo, z nutą migdałową.
- Gdzie rośnie
- Naturalnie w lasach Azji Wschodniej: w Japonii, Chinach i Korei, częściowo w Indochinach i Indiach.Dziś uprawiany na wszystkich kontynentach, także w Polsce. Najwięcej produkują Chiny i Japonia.
- Na czym
- Na martwych pniach i gałęziach drzew liściastych, zwłaszcza z rodziny bukowatych: buka, dębu i kasztana. Rozkłada martwe drewno, z którego powstaje żyzna gleba.
- Główne związki
- lentinan (β-D-glukan)
- eritadenina
- inne polisacharydy i glikoproteiny (m.in. KS-2, JLS-18)
- substancje przeciwdrobnoustrojowe (m.in. lentionina, lentin)
- białko z kompletem aminokwasów egzogennych
- ergosterol (z niego w świetle UV powstaje witamina D₂)
- Kierunki działania z badań
- regulacja odporności w obie strony
- wsparcie leczenia nowotworów (lentinan, badania kliniczne)
- obniżanie cholesterolu (eritadenina, badania na zwierzętach)
- przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne (głównie badania laboratoryjne)
- ochrona przed utlenianiem
- Lek z grzyba
- Lentinan jest w Japonii zatwierdzonym lekiem przeciwnowotworowym. Podaje się go w zastrzykach jako uzupełnienie chemioterapii i radioterapii.
Lentinan nie niszczy guza bezpośrednio, tylko pobudza odporność
Na podstawie rozdziału o twardniku japońskim w książce „Grzyby lecznicze”.
Rozdział opisuje twardnik przede wszystkim jako regulator odporności. Lentinan nie niszczy komórek nowotworowych bezpośrednio, tylko pobudza makrofagi, komórki NK i limfocyty T. W japońskich szpitalach onkologicznych podaje się go jako uzupełnienie chemioterapii. Działanie eritadeniny na cholesterol oraz działanie przeciwwirusowe pokazano dotąd głównie w laboratorium i na zwierzętach.
- Badania z udziałem ludzidłuższe życie chorych na nowotwory żołądka i jelita grubego, którym podawano lentinan; w nieoperacyjnym raku żołądka lentinan razem z chemioterapią zwiększył roczną przeżywalność i poprawił jakość życia; u chorych z zaawansowanymi nowotworami przywracał równowagę limfocytów Th1 i Th2
- Laboratorium i zwierzętaniższy cholesterol u szczurów karmionych suszonymi owocnikami, cofnięcie się nowotworu u myszy, działanie przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze
- Kierunek badańłagodzenie nadmiernych reakcji w chorobach autoimmunologicznych, owocniki wzbogacane selenem, obserwacje z Japonii i Korei, gdzie przy dużym spożyciu twardnika rzadziej występują choroby serca
Tysiąc lat na dębowych kłodach
Pierwsze wzmianki o uprawie twardnika pochodzą z Chin, z czasów dynastii Song (960–1127). Odkryto wtedy, jak zaszczepiać zarodnikami grzyba dębowe kłody.
Sztukę uprawy przejęli od Chińczyków Japończycy. Udoskonalili ją i uczynili z twardnika jeden z filarów swojej tradycyjnej medycyny.
Cały rozdział o twardniku japońskim znajdziesz w książce
Ta strona to skrót. Rozdział w książce opisuje twardnik w pięciu częściach:
- Profil grzyba. Jak go rozpoznać, gdzie rośnie i jak przez ponad tysiąc lat go uprawiano i stosowano.
- Najważniejsze składniki. Białko, lentinan, eritadenina i inne polisacharydy.
- Właściwości prozdrowotne. Odporność, nowotwory, bakterie, wirusy, serce i ochrona przed utlenianiem w świetle badań.
- Zastosowanie praktyczne. Kiedy po niego sięgać, w jakiej formie i w jakiej ilości, także w kuchni.
- Bezpieczeństwo. Przeciwwskazania, skutki uboczne i interakcje z lekami.
Pięć grzybów na co dzień opisuje też bezpłatny przewodnik.
Sąsiednie tablice
- ← Poprzednia tablica
Atlas grzybówTab. XIIIBłyskoporek podkorowyInonotus obliquusczagastrona gatunku - Następna tablica →
Atlas grzybówTab. IIPieczarka dwuzarodnikowaAgaricus bisporusstrona gatunku
Treści na tej stronie mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji medycznej. Jeśli jesteś w trakcie leczenia, skonsultuj suplementację z lekarzem.